مرتضى مطهري

273

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

پزشكى و همينطور . اين است كه تربيتهاى فنى نيز بايد تقسيم شود . ولى نوع ديگر از اين قبيل نيست ، يعنى واجد بودن گروهى يا افرادى براى ديگران كافى نيست ، تقسيم بردار نيست . ايمان و اخلاق از اين قبيل است ، زيرا ايمان و اخلاق اولًا مربوط است به آدميت انسان و معنى ندارد كه بگوييم يك عده كه آدم شدند كافى است ، از طرف ما هم نيابت مىكنند يك گروه كه خداشناس ، پيغمبرشناس ، امام شناس ، معادشناس شدند براى ديگران كافى است . اين چيزها ديگر نيابت بردار نيست . همچنين است شجاعت ، سخاوت ، عطوفت ، عفاف ، استقامت ، صبر ، رضا ، تسليم ، توكل ، اعتماد به نفس ، عدالت ، تقوا ، بلندنظرى ، انسان دوستى ، رحم ، مروت ، انصاف ، خداپرستى . ثانياً ايمان و اخلاق شرط صحيح انجام يافتن همهء آن كارهاى ديگر است ، پشتوانهء عدل اجتماعى است ، پشتوانهء وظيفه شناسى است . وظيفه شناسى كه نمىتواند مخصوص يك عده باشد و ديگران بروند سراغ آنها آنچنان كه سراغ پزشك مىروند . اين گونه كارها نيابت بردار نيست . مثل اين است كه انسان بخواهد در خوشگلى نايب بگيرد ، يك عالم و مرجع تقليد بخواهد ديگرى به جاى او كه بىسواد است جواب مسائل را بدهد ( داستان شيخ بهايى و حلَّاج ) . اين گونه نيابتها شبيه است به آنچه معروف است در ميان راجه هاى هند كه ريش بسيار بلند علامت تشخّص است و دست به ريش كشيدن از شرايط راجگى . بعضى راجه ها كوسه بودند و اين ركن مهم تشخص را فاقد بودند . يك ريشدار كرايه مىكردند و پهلوى خود مىنشاندند و براى اظهار جلال و اظهار تشخص ، دست به ريش كرايه اى مىكشيدند . خلاصهء مطلب اينكه نمىشود گفت بعضى فقط آدم باشند براى همه كافى است ، بعضى خداشناس باشند براى همه كافى است . خلاصه اينكه در آنچه مربوط است به ايمان و اخلاق ، همهء مردم بايد واحد باشند و در اين جهت فرقى نيست . ولى در آنچه مربوط است به كارها و شغلها و مهارتها ، براى آن كارها قهراً بايد تقسيم شود ميان